Đan xen những cung bậc cảm xúc cùng Dạ Cổ Hoài Lang

Đan xen những cung bậc cảm xúc cùng Dạ Cổ Hoài Lang
Thanh Trà
04 tháng 10, 2022

Tác phẩm chất chứa tiếng lòng khiến người nghe cảm nhận sâu sắc được những nỗi niềm và thật sự rung động trong tâm tư.

Nhạc sĩ Cao Văn Lầu (1892 - 1976) hay được người dân miền Tây gọi với cái tên thân thương là ông Sáu Lầu. Ông từng phải trải qua một chặng đường đầy thử thách để trở thành một nhạc sĩ chuyên nghiệp. Cha của ông là nghệ nhân biểu diễn nhạc lễ và thầy tuồng trong gánh hát bội nên chất nhạc đã ngấm vào người từ khi ông còn trẻ. Dạ Cổ Hoài Lang là tác phẩm xuất chúng nhất trong khối tác phẩm do Cao Văn Lầu sáng tác và được mệnh danh là “bài ca vua” của làng dân ca Nam Bộ.

Đại danh tác Dạ Cổ Hoài Lang ra đời lúc vợ chồng Sáu Lầu rơi vào tình huống éo le, phải chia lìa khi cưới nhau 3 năm mà vẫn chưa sinh được mụn con nào. Theo tục lệ xưa “Tam niên vô tử bất thành thê”, không sinh được con lỗi lớn nhất là ở người phụ nữ. Vì chữ hiếu nên Sáu Lầu buộc phải nghe theo sự sắp xếp của cha mẹ, tìm một cô vợ mới để có người nối dõi tông đường. Không chấp nhận lễ giáo hà khắc, vô lý và dồn mọi sự bất công lên vai người phụ nữ, Cao Văn Lầu không nỡ để vợ ra đi, ngày đêm sống trong thương nhớ, có ý tìm lại người vợ thủy chung nhưng bất thành.

Từ là từ phú tướng

Bảo kiếm sắc phán lên đàng

Vào ra luống trông tin nhạn

Năm canh mơ màng

Em luôn trông tin chàng

Ôi gan vàng thêm đau

Khi những câu đầu của bài hát vang lên “Từ là từ phú tướng - Bảo kiếm sắc phán lên đàng”, người nghe đã bắt được một âm thanh quen thuộc, ngân vang da diết vọng lên từ một nỗi niềm sâu lắng. Tác phẩm được sáng tác dựa trên câu chuyện bi ai của cố nhạc sĩ nhưng ông lại dùng từ xưng hô là “em” và “chàng”. Phải chăng, Cao Văn Lầu muốn dùng lời hát của mình để đại diện cho phần đông phụ nữ sống dưới những nguyên tắc khắc nghiệt của thời đại để nói lên tiếng lòng của mình?

Đường dù xa ong bướm

Xin đó đừng phụ nghĩa tào khang

Đêm luống trông tin nhạn

Ngày mỏi mòn như đá Vọng Phu

Vọng Phu vọng luống trông tin chàng

Lòng xin chớ phụ phàng

Khi yêu xa, có đôi uyên nào chẳng một lần lo lắng, nghĩ về đối phương bị “ong bướm” toàn lời đường mật vay quanh. Lời tự hứa với chính mình “Xin đừng phụ nghĩa tào khang”, “Lòng xin chớ phụ phàng” là sự cam kết lớn nhất để hai người chờ đợi đến ngày tái ngộ. Nhưng không phải sự chờ đợi nào cũng đưa ta đến đích hạnh phúc, nó có thể làm ta héo hon từng ngày như hòn Vọng Phu chơi vơi, cô độc giữa núi non trùng điệp.

Chàng là chàng có hay

Đêm thiếp nằm luống những sầu tây

Bao thuở đó đây sum vầy

Duyên sắc cầm đừng lợt phai

Là nguyện cho chàng

Hai chữ an - bình an

Trở lại gia đàng

Cho én nhạn hiệp đôi

Ca từ trong tác phẩm khiến người nghe cứ ngỡ là lời bộc bạch của người vợ nhớ chồng (hoài lang) trong đêm tối cùng tiếng đàn nam ai (dạ cổ). Nhưng nếu tác phẩm chỉ đơn thuần nói lên tình cảm cá nhân thì tại sao nó lại được nhiều tầng lớp công chúng đón nhận đến vậy? Danh tác của Cao Văn Lầu là sự hòa hợp giữa ngôn từ mang tính trang trọng trong tuồng cổ “phu tướng”, “kiếm nhạn”, “nghĩa tào khang” và từ ngữ bình dân mà ai nghe cũng hiểu “ong bướm”, “phụ phàng”, “lợt phai”.

Xuyên suốt bài dạ cổ là nhiều cung bậc cảm xúc đan xen, buồn như không bị luy, bất định nhưng tràn đầy hy vọng “Trở lại gia đàng - Cho én nhạn hiệp đôi”. Để từ đó, người nghe càng thấm thía sâu sắc những ca từ đượm buồn nhưng tràn đầy niềm tin cho tương lai. Mời bạn thưởng thức thêm tác phẩm tại đây:

Các bài viết khác
Cảm ơn tất cả những gì đã diễn ra trong cuộc sống này
Cảm ơn tất cả những gì đã diễn ra trong cuộc sống này
Ít ai nhận thấy cho mình giá trị của cuộc đời. Đôi khi chỉ là những ngày sống bình thường, một việc làm đơn giản nhưng điều nó mang lại chính là hạnh phúc.
Những ngày thơ bé đợi bà đi chợ về
Những ngày thơ bé đợi bà đi chợ về
Tuổi thơ bên bà luôn là hồi ức ngọt ngào và đẹp đẽ nhất đối với mỗi người cháu. Ấy là những lần ngồi nghe bà kể chuyện xưa, hay nhổ tóc sâu được bà cho kẹo. Và chắc hẳn, ai cũng từng hào hứng mong chờ bà đi chợ về.
Nghe “Lý Kéo Chài” để cảm nhận tinh thần lao động hăng say của người miền biển
Nghe “Lý Kéo Chài” để cảm nhận tinh thần lao động hăng say của người miền biển
“Lý Kéo Chài” là bài dân ca Nam bộ được nhạc sĩ Hoàng Lân sáng tác với giai điệu nhanh và khỏe khoắn. Tác phẩm bật lên không khí lao động nhộn nhịp, vui tươi của người dân miền biển.
Ta có một trái tim đang sống hết mình
Ta có một trái tim đang sống hết mình
Paulo Coelho đã từng viết trong cuốn sách Nhà Giả Kim rằng “Hãy lắng nghe trái tim mình, nó biết hết mọi điều, vì nó từ Tâm linh vũ trụ mà ra, và một ngày kia sẽ trở về đó”.
Tuổi già và áp lực “đồng trang lứa”
Tuổi già và áp lực “đồng trang lứa”
Có lẽ không ít lần chúng ta nghe đến định nghĩa áp lực đồng trang lứa, nhưng thường là về người trẻ. Bạn có biết người lớn tuổi cũng có những áp lực vô hình mà chẳng ai hay.
Chuyến thăm trường xưa chứa chan kỷ niệm
Chuyến thăm trường xưa chứa chan kỷ niệm
“Nhớ Ơn Thầy Cô” là một trong những ca khúc nổi tiếng gắn liền với tên tuổi của nhạc sĩ Nguyễn Ngọc Thiện. Với ca từ gần gũi, giai điệu tươi vui nhưng đầy ý vị, bài hát đã tái hiện lại chuyến thăm trường xưa chứa chan kỷ niệm một thời.
Nơi Ấy Con Tìm Về - Khúc ca mang theo hơi ấm của tình mẹ tình cha
Nơi Ấy Con Tìm Về - Khúc ca mang theo hơi ấm của tình mẹ tình cha
“Nơi Ấy Con Tìm Về” là ca khúc gắn liền với ca sĩ Hồ Quang Hiếu và nhạc sĩ Phan Mạnh Quỳnh. Bài hát là tiếng lòng tha thiết, chất chứa nỗi niềm của những người con với mẹ cha.
“Cha Và Con Gái” - Xúc động trước giai điệu về tình cha
“Cha Và Con Gái” - Xúc động trước giai điệu về tình cha
“Cha Và Con Gái” là bài hát chủ đề của bộ phim “Ba Vợ Cưới Vợ Ba”. Với chất giọng trong trẻo và da diết của ca sĩ Thùy Chi cùng ca từ giản dị mà sâu lắng, ca khúc đã đem đến cho người nghe một cảm xúc nghẹn ngào, thổn thức khôn nguôi.
Lắng nghe câu chuyện thời gian qua khúc ca "Xanh Mãi"
Lắng nghe câu chuyện thời gian qua khúc ca "Xanh Mãi"
Được khắc họa bằng những ca từ vui tươi, căng tràn sức sống, bài hát là một nhạc phẩm do Hùng Lân, Hoàng Anh và Nguyễn Hoàng Gia đồng sáng tác.
Lắng nghe để hiểu hơn về khoảng cách thế hệ
Lắng nghe để hiểu hơn về khoảng cách thế hệ
Nếu không biết xóa nhòa đi những khác biệt ấy, khoảng cách thế hệ sẽ giống như một sợi dây ngày một căng ra, bởi chính những yêu thương sai cách mà mỗi thế hệ đang đặt lên nhau.
Đặc biệt như hương bồ kết, dịu nhẹ đầy yêu thương
Đặc biệt như hương bồ kết, dịu nhẹ đầy yêu thương
Mùi hương bồ kết hòa quyện với hương sả, hương bưởi cứ vương vấn mãi, đến bây giờ vẫn còn nhớ không thôi.
Khúc hát ru ngập tràn tình yêu thương gia đình
Khúc hát ru ngập tràn tình yêu thương gia đình
“Gia Đình Nhỏ, Hạnh Phúc To” là một trong những ca khúc nổi tiếng gắn liền với tên tuổi của nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung. Bài hát tựa khúc hát ru ngọt ngào, ấm áp và ngập tràn tình yêu thương.
Chợt nhớ con diều giấy làm từ tờ báo cũ năm nào
Chợt nhớ con diều giấy làm từ tờ báo cũ năm nào
Thu đến đem theo những cơn gió mát rượi mỗi chiều, khiến tôi chợt nhớ con diều giấy ba làm cho ngày trước.
Những âm thanh khiến lòng ta bình yên
Những âm thanh khiến lòng ta bình yên
“Cuộc sống ngắn ngủi, bình yên ở đâu? Hạnh phúc ở đâu? Đó chính là những gì gần gũi và thân thuộc nhất bên cạnh chúng ta”.
Vì sao ngày càng nhiều người lớn tuổi thích mua sắm online?
Vì sao ngày càng nhiều người lớn tuổi thích mua sắm online?
Theo eCommerce Spotlight, số lượng lượng người trên 75 tuổi tại New Zealand tham gia mua sắm online năm 2020 tăng 34% so với năm 2019.